เลือก(สัก)ตั้ง Ep 20 : ย้อนรอยเลือกตั้งไทย เคยโมฆะถึงสองครั้ง

จับตาการเลือกตั้ง ย้อนรอบบทเรียน ทราบหรือไม่ว่า ที่ผ่านมา การเลือกตั้งในไทยเคยถูกให้เป็นโมฆะมาแล้ว 2 ครั้งด้วยกัน

พาทุกคนย้อนอดีตไปดูการเลือกตั้งที่เป็นโมฆะทั้ง 2 ครั้งนั้นกัน ครั้งแรก เป็นการเลือกตั้งวันที่ 23 เม.ย. 2549 หลังจาก นายกฯ ทักษิณ ชินวัตร ประกาศยุบสภา จากปัญหาการชุมนุมของกลุ่มพันธมิตรประชาชนเพื่อประชาธิปไตย

การเลือกตั้งครั้งนั้น เกิดปัญหาขึ้นหลายอย่าง ทั้งมีพรรคการเมืองที่คว่ำบาตรการเลือกตั้ง ไม่ส่งผู้สมัคร ประกอบกับผู้สมัครในหลายสิบเขต ได้คะแนนน้อยกว่าคะแนนไม่เลือกใคร หรือ Vote No บางพื้นที่ก็ไม่มีคูหาเลือกตั้งจนต้องใช้ฟิวเจอร์บอร์ดมาตั้งกันเอง อีกทั้งมีการติดรูปและหมายเลขของผู้สมัคร ภายในหน่วยเลือกตั้ง ที่อาจเป็นการชี้นำให้กาเบอร์ต่าง ๆ

ส่วนประเด็นที่ทำให้การเลือกตั้งครั้งนั้นเกิดข้อกังขามากที่สุดคือ กกต. มีการจัดคูหาเลือกตั้งแบบใหม่ คือจัดคูหาเลือกตั้งหันออกด้านนอก และจัดซึ่งขัดกับกฎหมายรัฐธรรมนูญ โดยรัฐธรรมนูญบอกว่า การเลือกตั้งต้องเป็นไปใน “ทางตรงและลับ”

แต่การทำเช่นนี้ทำให้การใช้สิทธิ์ไม่เป็นความลับ คนอื่นสามารถสังเกตเห็นได้ว่าผู้ใช้สิทธิ์กาช่องไหน  เพราะจุดห่างระหว่างคูหาเพียง 1 เมตรเท่านั้น และที่ผ่านมาก็ไม่เคยมีการจัดรูปแบบนี้มาก่อน

เรื่องนี้ แม้ว่า กกต. จะอ้างว่าทำไปเพื่อความสะดวก ป้องกันการทุจริต และป้องกันการใช้กล้องถ่ายรูปเข้าไปที่คูหา แต่ต่อมา 9 พ.ค. 2549 หลังการเลือกตั้งไม่นาน ศาลรัฐธรรมนูญมีมติให้การเลือกตั้งครั้งดังกล่าวเป็นโมฆะ

ส่วนโมฆะครั้งที่สอง  เกิดขึ้นในการเลือกตั้ง วันที่ 2 ก.พ. 2557 ภายหลังที่ นายกฯ ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร ประกาศยุบสภา ตามข้อเรียกร้องของกลุ่ม กปปส. ที่มีการชุมนุมในขณะนั้น และจัดการเลือกตั้งใหม่ขึ้น

แต่การเลือกตั้งครั้งนั้นก็ไม่สามารถดำเนินไปได้อย่างสมบูรณ์ จากปัญหาการปิดล้อม ขัดขวางไม่ให้มีการลงคะแนนเลือกตั้งในหลายเขต อีกทั้งพบว่า ไม่มีการเลือกตั้งใน 28 เขตเลือกตั้งภาคใต้ เนื่องจากไม่มี ส.ส. ลงสมัครตั้งแต่ต้น จากการคว่ำบาตรของกลุมผู้ชุมนุม ครั้นจะจัดให้มีการรับสมัครและจัดการเลือกตั้งใหม่ ก็จะทำให้มีการเลือกตั้ง 2 วัน ซึ่งขัดกับ รธน. ที่ระบุว่า “ต้องเป็นวันเดียวกันทั่วราชอาณาจักร”

ต่อมาวันที่ 21 มี.ค. 2557 ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยให้การเลือกตั้งเป็นโมฆะ ด้วยเหตุผล การเลือกตั้งไม่ได้ทำวันเดียวกันทั่วประเทศ และไม่มีผู้สมัคร 28 เขต ทำให้การเลือกตั้งไม่เป็นธรรม และ กกต. ดำเนินการนับคะแนนเสียงเลือกตั้งขัดต่อหลักการลงคะแนนลับ

การเลือกตั้งในอดีตที่เป็นโมฆะทั้ง 2 รอบ จึงถือเป็นบทเรียนราคาแพง

มาถึงเลือกตั้ง 66 ครั้งนี้ ในสมัยที่ พล.อ.ประยุทธ์ จันทร์โอชา เป็นนายกรัฐมนตรี หลังการยุบสภาฯ กกต.เดินหน้าทำหน้าที่ กำหนดให้ 14 พ.ค. 66 เป็นวันเลือกตั้ง แม้ยังไม่ถึงวันเลือกตั้งดี ก็เกิดข้อสังเกตุในการแข่งเขต ที่ดูว่าจะไม่เป็นธรรม

อย่างไรก็ตาม จากนี้ไปจนกว่าจะได้ทราบผลการเลือกตั้ง จนถึงการเปิดสภาฯ และได้มาซึ่งนายกฯคนใหม่ ก็ต้องมาลุ้นว่า จะมีข้ออ้างหรือปัญหาใด ๆ อีกไหม ที่จะเสี่ยง ทำให้การเลือกตั้งเป็นโมฆะ เพราะเมื่อเคยเกิดมาแล้ว จึงไม่มีใครมั่นใจว่าจะไม่เกิดอีก  

จับตาเลือกตั้งไปพร้อมกัน ในการเลือกตั้ง 66 ที่กำลังจะเกิดขึ้น