ดร.ปณิธาน ถอดรหัสจีนสยบขัดแย้ง “ซินเจียงอุยกูร์”ด้วยการพัฒนา จุดประกายไทยดับไฟใต้ได้หรือไม่?

รศ.ดร.ปณิธาน วัฒนายากร ผู้เชี่ยวชาญด้านความมั่นคงและการต่างประเทศ มองการพัฒนาซินเจียงอุยกูร์ของจีนว่า ในรอบ 4-5 ปีที่ผ่านมาเราได้เห็นการผลักดันภาพลักษณ์ใหม่ของซินเจียงโดยรัฐบาลจีน จากภาพลักษณ์เก่าที่มีความขัดแย้ง มีความรุนแรง มีการก่อการร้าย และไม่ใช่พื้นที่ที่น่าลงทุนหรือน่าท่องเที่ยว แต่ปัจจุบันภาพลักษณ์ใหม่ผิดไปจากอดีตค่อนข้างมาก

จีนมีการลงทุนโครงสร้างพื้นฐานครั้งใหญ่ในซินเจียง ด้วยการคมนาคมขนส่งรถไฟความเร็วสูง มีการพัฒนาพลังงานสีเขียว พลังงานลม มีโครงการขนาดใหญ่จำนวนมาก และมีการส่งเสริมแหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติทำให้นักท่องเที่ยวทะลักเข้าไปในมณฑลนี้สูงมากเป็นร้อยๆล้านคนต่อปี  แม้แต่ธุรกิจของสหรัฐอเมริกาอย่างร้านกาแฟดังที่เรารู้จักกันดีก็ไปเปิดตัวที่นั้น ทั้งที่สหรัฐฯคว่ำบาตรห้ามไม่ให้ไปลงทุนหรือซื้อสินค้าจากมณฑลนี้

ขณะที่ทางยุโรปก็ต้องการสินค้าเกษตร สินค้าประมง แม้ว่าภาพลักษณ์เก่าของจากความขัดแย้งของชาวอุยกูร์ยังอยู่ในระบบนานาชาติ ตามรายงานของสหประชาชาติในเรื่องของสิทธิมนุษยชน ที่เคยมีการเรียกร้องให้นานาชาติคว่ำบาตร แต่ขณะนี้สหประชาชาติก็ไม่มีความเคลื่อนไหวเหล่านั้นแล้วหรือมีแต่น้อยลง หลายรัฐบาลในทางยุโรปก็กลับมาส่งเสริมความสัมพันธ์เพราะซินเจียงอุยกูร์ เป็นพื้นที่ทางยุทธศาสตร์ด้วยติดกับหลายประเทศในแถบตะวันตก

“จีนคงไม่มีทางเลือกมากนักนอกจากการพัฒนาทางด้านเศรษฐกิจ และปรับนโยบายให้ยืดหยุ่นขึ้นเพราะจีนเข้าสู่ตลาดสากลนานแล้ว และต้องการพึ่งพิงการส่งออกมากขึ้นให้สอดคล้องกับความต้องการของทางยุโรป แต่การปรับตัวครั้งนี้จะเพียงพอต่อมาตรฐานของสหประชาชาติหรือไม่ อันนี้เป็นเรื่องที่ยังไม่มีการสรุป” ดร.ปณิธาน กล่าว

แนวคิดดับไฟใต้ของไทยกับซินเจียงโมเดล

สำหรับแนวทางการพัฒนาซินเจียงจนเจริญรุ่งเรืองทำให้ความขัดแย้งคลี่คลายลงนั้น จะสามารถนำมาใช้กับ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ของไทยได้หรือไม่  ประเด็นนี้ ดร.ปณิธานมองว่า คงไม่ทั้งหมดเพราะพื้นที่ที่แตกต่างกัน แต่ยอมรับว่าถ้าเศรษฐกิจดีขึ้น ความเป็นอยู่ดีขึ้น ความเหลื่อมล้ำลดลง เรื่องความขัดแย้งทางสังคมก็จะน้อยลงไปด้วย แต่คงใช้กับไทยได้ไม่ทั้งหมดด้วยเหตุผลหลายอย่าง โดยทั่วไปพื้นที่ที่ต่างกันไม่สามารถใช้แนวทางกับการพัฒนาแบบเดียวกันได้อยู่แล้ว ซึ่งในทางวิชาการก็มีข้อสรุปไว้ชัดเจน อย่างเช่นรูปแบบการพัฒนาของตะวันตกที่เคยนำมาใช้ในพื้นที่ของเราส่วนใหญ่ไม่ค่อยประสบความสำเร็จทั้งหมด เพราะการพัฒนาแต่ละพื้นที่มีข้อจำกัด มีความละเอียดอ่อนที่ต่างกัน ดังนั้นรูปแบบการพัฒนามันลอกเลียนแบบกันไม่ได้ แต่โดยพื้นฐานโดยรวม ถ้าเศรษฐกิจดีขึ้น ความเป็นอยู่ดีขึ้น ความเหลื่อมล้ำลดลงความขัดแย้งทางสังคมก็จะน้อยลงไปด้วย

ดร.ปณิธาน บอกด้วยว่า อีกข้อจำกัดสำคัญของไทยในการพัฒนา 3จังหวัดชายแดนภาคใต้ ก็คือเรื่องของงบประมาณ ซึ่งไทยมีข้อจำกัดด้านงบประมาณสูงเยอะเมื่อเทียบกับการพัฒนาซินเจียงของจีน ไทยไม่สามารถทุ่มงบประมาณให้กับ 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ได้มาก งบประมาณหลายแสนล้านที่ลงไปก็ยังไม่เพียงพอ มีการรั่วไหล มีการพัฒนาที่ไม่ตรงกับความต้องการของท้องถิ่น อีกทั้งปัจจุจัยเพื่อนบ้านที่ซับซ้อน ซึ่งต่างจากซินเจียงที่ไม่มีประเทศรอบๆเข้าไปแทรกแซงได้ แต่แม้ว่าการพัฒนาซินเจียงแม้จะนำมาใช้กับไทยไม่ได้ทั้งหมดแต่ถือว่าเป็นความหวัง  คนบางกลุ่มในพื้นที่มองว่าหากเปิดให้มีการลงทุนมากขึ้นก็ทำให้ 3 จังหวัดชายแดนเจริญรุ่งเรือง เป็นเขตอุตสาหกรรมใหม่ แบบทางเขตเศรษฐกิจภาคตะวันออก(EEC) เป็นเขตท่องเที่ยวใหม่ซึ่งอันนี้อาจจุดประกายให้กับผู้นำท้องถิ่นใน  3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ ผลักดันให้รัฐบาลหันมาพัฒนาตรงนี้แบบจริงจังมากขึ้นได้

(ขอบคุณภาพ สำนักข่าวซินหัว)

ธีรวัฒน์ ซ้วนตั้น  รายงาน