ชาวแม่สาย จัดเวทีถกวิกฤตสารหนู จี้นายกฯ มาลงพื้นที่บ้าง

กลุ่มผู้ใช้น้ำ อ.แม่สาย จ.เชียงราย เปิดเวทีถกวิกฤตมลพิษข้ามพรมแดนจากเหมืองแร่ต้นน้ำฝั่งเมียนมา มีการเปิดพิกัดเหมือง 20 แห่ง ของเมียนมา ด้านนักวิชาการจี้นายกฯ "อนุทิน" ลงพื้นที่เร่งจัดหาแหล่งน้ำสำรอง พร้อมเสนอให้แบนการนำเข้าแร่ทุกชนิดผ่านด่านเชียงแสน-แม่สาย และตัดเส้นทางส่งออกอุปกรณ์เหมืองฝั่งแม่ฮ่องสอน หลังผลตรวจพบสารหนู-แคดเมียมเกินมาตรฐานทั้งในดิน นาข้าว และพืชผัก

เมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน 2569 ที่ลานอเนกประสงค์หมู่บ้านถ้ำผาจม ต.เวียงพางคำ อ.แม่สาย จ.เชียงราย กลุ่มผู้ใช้น้ำและประชาชนในพื้นที่ได้ร่วมกันเปิดเวทีเสวนาและหารือเพื่อหาทางออกเกี่ยวกับปัญหามลพิษทางน้ำข้ามพรมแดน ซึ่งมีสาเหตุมาจากการทำเหมืองแร่บริเวณต้นน้ำในฝั่งประเทศเมียนมา ส่งผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและวิถีชีวิตของประชาชนฝั่งไทยอย่างหนัก

จากการรวบรวมข้อมูลในเวทีหารือ พบว่ามีการประกอบกิจการเหมืองแร่ในเขต จ.ท่าขี้เหล็ก ประเทศเมียนมา จำนวนมาก แบ่งออกเป็น 3 กลุ่มหลัก ได้แก่

1. เหมืองทองคำ ใน จ.ท่าขี้เหล็ก (12 บริษัท)

2. เหมืองแมงกานีสไดออกไซด์ ในเมืองโก จ.ท่าขี้เหล็ก (6 บริษัท)

3. เหมืองตะกั่ว ใน จ.ท่าขี้เหล็ก (2 บริษัท)

ดร.สืบสกุล กิจนุกร อาจารย์ประจำสำนักวิชานวัตกรรมสังคม มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง ได้เสนอแนวทางแก้ไขปัญหาต่อภาครัฐ โดยเรียกร้องให้ นายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี เดินทางลงพื้นที่ อ.แม่สาย เพื่อรับฟังและดูสภาพปัญหาด้วยตนเอง พร้อมเร่งดำเนินการจัดหา "แหล่งน้ำสำรอง" สำหรับการอุปโภคบริโภคและการเกษตร ซึ่งเป็นความต้องการเร่งด่วนที่สุดของประชาชนในขณะนี้

นอกจากนี้ ยังได้เสนอให้รัฐบาลไทยประสานงานกับทางการเมียนมา เพื่อร่วมกันตรวจวัดคุณภาพน้ำใน "แม่น้ำสาย" ซึ่งเป็นแม่น้ำพรมแดนที่มีสภาพความขุ่นข้นรุนแรงที่สุด ดร.สืบสกุล ยังบอกอีกว่า การแก้ไขปัญหาเหมืองแร่ไม่ได้ยากอย่างที่คิด ที่ผ่านมาอาจมีการอ้างว่าเหมืองเหล่านี้อยู่ในพื้นที่ของกลุ่มกองกำลังติดอาวุธ แต่ในความเป็นจริงเป็นเพียงส่วนหนึ่งเท่านั้น เพราะอีกส่วนหนึ่งเป็นบริษัทที่ได้รับใบอนุญาตอย่างถูกต้องตามกฎหมายจากทางการเมียนมาถึง 12 บริษัท และเมื่อรวมกับเหมืองแร่อื่นๆ ในเมียนมาแล้วมีมากถึง 28 บริษัท"

สำหรับมาตรการตอบโต้เชิงรุก ดร.สืบสกุล ได้ยื่นข้อเสนอเร่งด่วน 2 ประการต่อรัฐบาล ได้แก่ ยุติการนำเข้าแร่จากเมียนมาทุกชนิดและทุกช่องทาง เช่น แร่แมงกานีส แร่พลวง และดีบุก ที่ผ่านเข้ามาทางด่านพรมแดน อ.เชียงแสน รวมถึงแร่แมงกานีสและแร่ตะกั่วที่ผ่านเข้ามาทางด่านพรมแดน อ.แม่สาย เพื่อเป็นการกดดันกลุ่มทุนเมียนมาและจีน เนื่องจากปัจจุบันประเทศไทยถูกใช้เป็นเพียงทางผ่านในการรับแร่เหล่านี้แล้วส่งออกต่อไปยังประเทศจีน

ระงับการส่งออกอุปกรณ์ทำเหมืองแร่ทุกชนิด บริเวณด่านพรมแดน จ.แม่ฮ่องสอน เพื่อตัดวงจรและสกัดกั้นไม่ให้นำเครื่องมือไปใช้ขยายพื้นที่ทำเหมืองในฝั่งเมียนมา

ด้านนายภานุวัฒน์ ศรีสุข ชาวอำเภอเชียงแสน ซึ่งเป็นพื้นที่ติดกัน วันนี้เดินทางมาสังเกตการณ์ในเวทีเสวนา พร้อมเปิดใจว่า ที่มาเพราะข่าวน้ำปนเปื้อนรู้สึกว่าจะเยอะขึ้น ด้วยความเป็นห่วง การประปาส่วนภูมิภาคเข้าพื้นที่ไปตั้งจุดผลิตประปาใหญ่ เพื่อเลี้ยงแม่สายแม่จันและเชียงแสน

ด้านเกษตรกรรม สิ่งที่เราห่วงมาตลอด คือ ผัก นาข้าว ที่ปลูกเส้นแม่น้ำกก และ แม่น้ำโขง เท่าที่เก็บข้อมูลคือ มันเข้าสู่ห่วงโซ่อาหารของเราแล้ว

แต่สิ่งที่เป็นห่วงมาก คือ เรื่องเศรษฐกิจการท่องเที่ยวด้วย เพราะ ที่เชียงแสน ตอนสงกรานต์ เฉพาะหาดเชียงแสน เราสร้างเม็ดเงินได้ ราว 10-20 เดือน ในช่วง 1 เดือนที่เปิด เรากำลังประเมินกันว่า ถ้าเหตุการณ์ยังเป็นแบบนี้ เราจะยังสร้างแหล่งท่องเที่ยวอันดับ 2 ของเชียงรายได้หรือไม่ กลัวว่าจะได้รับผลกระทบ

https://youtu.be/EXUryZk2R8E