“ผอ.ศูนย์วิจัยข้าวเชียงราย” ยันข้าวแม่สายยังปลอดภัยสำหรับบริโภค ชี้ผลตรวจสารหนูอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน

“ผอ.ศูนย์วิจัยข้าวเชียงราย” ยันข้าวแม่สายยังปลอดภัยสำหรับบริโภค ชี้ผลตรวจสารหนูอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน - ต้องแยกสารหนูรวมกับสารหนูอนินทรีย์ เร่งตรวจข้าว-น้ำ-ดิน เฝ้าระวังการปนเปื้อนต่อเนื่อง

วันนี้ (15 พ.ย. 2569) นางสาวกัลยา บุญสง่า ผู้อำนวยการศูนย์วิจัยข้าวเชียงราย กล่าวถึงผลการตรวจคุณภาพข้าวในจังหวัดเชียงรายว่า จากผลการวิเคราะห์ข้อมูลของศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์ ยืนยันว่าข้าวจากจังหวัดเชียงราย โดยเฉพาะในพื้นที่อำเภอแม่สาย ยังอยู่ในเกณฑ์มาตรฐานและปลอดภัยสำหรับการบริโภค แม้ประชาชนอาจเกิดความตื่นตระหนกจากข้อมูลการตรวจพบสารหนู แต่หลักฐานทางวิทยาศาสตร์จากผลวิเคราะห์ตัวอย่างที่ศูนย์วิทยาศาสตร์การแพทย์สรุปมา ยืนยันได้ว่าข้าวจากพื้นที่ดังกล่าวยังคงปลอดภัยสำหรับการบริโภค

สำหรับการเก็บตัวอย่างตรวจสอบ ดำเนินการกระจายในพื้นที่ที่มีการใช้น้ำเพื่อการเกษตร โดยต้องแยกระหว่างสารหนูรวมกับสารหนูอนินทรีย์ เนื่องจากสารหนูที่ตรวจพบในบางตัวอย่างเป็นค่าสารหนูรวม ไม่ใช่สารหนูอนินทรีย์ซึ่งเป็นรูปแบบที่มีอันตรายต่อมนุษย์และส่งผลต่อสุขภาพในระยะยาว ดังนั้น แม้บางตัวอย่างจะพบค่าสารหนูรวมเกินมาตรฐาน แต่ต้องนำไปวิเคราะห์เพิ่มเติมว่าเป็นสารหนูรูปแบบใด

นางสาวกัลยา กล่าวว่า การเก็บตัวอย่างข้าวดำเนินการจากแปลงนาในพื้นที่ลุ่มน้ำแม่น้ำกก แม่น้ำสาย และแม่น้ำรวก ซึ่งเป็นแม่น้ำสายหลักที่ใช้ในการเกษตร โดยเริ่มดำเนินการตั้งแต่ปี 2567-2568 ส่วนผลการตรวจในปี 2569 ยังอยู่ระหว่างรอรายงานผลอย่างเป็นทางการ และมีแผนดำเนินการตรวจติดตามต่อเนื่องในปี 2570

ส่วนแผนแก้ไขปัญหาระยะยาว จะมีการตรวจติดตามและเก็บตัวอย่างจากพื้นที่ปลูกข้าวอย่างต่อเนื่อง เนื่องจากสารหนูมีหลายรูปแบบ ขณะที่ปริมาณสารหนูในน้ำตามข้อมูลที่ สวทช. รายงาน มีการเปลี่ยนแปลงขึ้นลง ไม่ได้คงที่ตลอดเวลา การเก็บตัวอย่างอย่างต่อเนื่องจึงเป็นส่วนหนึ่งของการติดตามและเฝ้าระวัง พร้อมแนะนำแนวทางของกรมการข้าวและนำเทคโนโลยีมาให้เกษตรกรใช้เพื่อลดความเสี่ยงจากการปนเปื้อน

สำหรับการสร้างความมั่นใจในการเพาะปลูกรอบใหม่ นางสาวกัลยา ระบุว่า การบริหารจัดการมีผลอย่างมาก โดยเฉพาะการใช้เทคโนโลยีจัดการน้ำแบบสามแพร่ง ซึ่งจะช่วยลดการปลดปล่อยสารหนูในรูปแบบที่พืชสามารถดูดซึมเข้าไปได้ อย่างไรก็ตาม ต้องตรวจสอบเพิ่มเติมว่าสารหนูที่พืชดูดซึมเข้าไปนั้นเป็นสารหนูอนินทรีย์หรือสารหนูอินทรีย์ เนื่องจากแต่ละรูปแบบมีเกณฑ์มาตรฐานกำหนดไว้

ส่วนการตรวจสอบน้ำที่จะนำเข้าสู่พื้นที่เกษตรกรรม กระทรวงเกษตรฯ มีแนวทางดำเนินการเก็บตัวอย่างน้ำตั้งต้น นอกเหนือจากการเก็บตัวอย่างข้าวเปลือก ยังมีการเก็บตัวอย่างน้ำและดิน เพื่อติดตามปริมาณสารหนูว่ามีมากน้อยเพียงใด พร้อมให้ความรู้แก่เกษตรกรเกี่ยวกับแนวทางลดความเสี่ยงและโอกาสที่จะเกิดการตกค้างหรือปนเปื้อนของสารในพื้นที่เกษตร

สำหรับเกณฑ์มาตรฐานปริมาณสารหนูในข้าว นางสาวกัลยา กล่าวว่า ตามมาตรฐานโคเด็กซ์กำหนดปริมาณสูงสุดของสารหนูอนินทรีย์ในข้าวขัดสีไว้ที่ 0.15 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม และข้าวกล้อง 0.35 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ส่วนค่ามาตรฐานของกรมวิทยาศาสตร์การแพทย์กำหนดไว้ไม่เกิน 0.02 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม

เมื่อถามว่าตัวอย่างข้าวที่ตรวจพบสารหนูในปริมาณสูงสุดยังไม่เกินค่ามาตรฐานใช่หรือไม่ นางสาวกัลยา ชี้แจงว่า เป็นค่าสารหนูรวม ไม่ใช่สารหนูอนินทรีย์ โดยกระบวนการวิเคราะห์จะตรวจปริมาณสารหนูรวมก่อน หากพบว่าค่าสารหนูรวมเกินมาตรฐาน จึงนำตัวอย่างดังกล่าวไปวิเคราะห์เพิ่มเติมว่าเป็นสารหนูอนินทรีย์หรือสารหนูอินทรีย์