กรมควบคุมโรคเฝ้าระวังเข้ม “ไวรัสนิปาห์” หลังระบาดในอินเดีย ยันไทยยังไม่พบติดเชื้อ

กรมควบคุมโรคเฝ้าระวังเข้ม “ไวรัสนิปาห์” ระบาดในอินเดีย ชี้ไม่ใช่โรคใหม่ อัตราการเสียชีวิตสูงถึง 50-70% และยังไม่มียารักษา ยันไทยยังไม่พบการระบาด ขอประชาชนอย่าเพิ่งตระหนก เตือนเลี่ยงสัมผัสค้างคาวผลไม้

วันที่ 23 ม.ค.2569 พญ.จุไร วงศ์สวัสดิ์ นายแพทย์ทรงคุณวุฒิ โฆษกกรมควบคุมโรค กล่าวถึงสถานการณ์ไวรัสนิปาห์ที่ระบาดในอินเดีย ว่า จริงๆ โรคไวรัสนิปาห์ไม่ใช่โรคใหม่ เป็นโรคอุบัติซ้ำที่พบเป็นครั้งคราว ไม่ได้ระบาดวงกว้าง อย่างอินเดียพบการระบาดของไวรัสนิปาห์เป็นพื้นที่เฉพาะ ไม่ใช่ทั่วทุกพื้นที่ของอินเดีย

ส่วนประเทศไทยไม่พบโรคนี้ แต่มีการเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิดผ่านเครือข่าย One Health ที่ร่วมกันทุกภาคส่วน ทั้งการเฝ้าระวังในคน คือ กรมควบคุมโรค กระทรวงสาธารณสุข และเฝ้าระวังในสัตว์ คือ ทางกรมปศุสัตว์และหน่วยงานด้านสุขภาพสัตว์ที่เกี่ยวข้อง

อย่างไรก็ตาม สำหรับไวรัสนิปาห์ มีแหล่งพาหะคือ ค้างคาวผลไม้ อย่างในอินเดีย ผู้ที่ติดเชื้ออาจไปสัมผัสสิ่งคัดหลั่ง หรือค้างคาว ที่กินผลไม้แล้วตกหล่นใกล้ต้นไม้ คนก็ไปสัมผัสติดเชื้อได้ อีกทั้งยังแพร่เชื้อจากตัวค้างคาวไปยังสัตว์อื่นๆ เช่น หมู ม้า แมว สุนัข การสัมผัสสิ่งคัดหลั่ง ทั้งน้ำลาย ปัสสาวะ อุจจาระ ย่อมติดเชื้อได้เช่นเดียวกัน ดังนั้น การที่คนในชุมชนจะติดเชื้อได้ จึงต้องมีปัจจัยเสี่ยงข้างต้น แต่หากในพื้นที่ไม่มีไวรัสดังกล่าวก็ไม่พบการติดเชื้อ

ประเด็นคือ ไวรัสตัวนี้แพร่จากคนสู่คนได้ รายงานล่าสุดใน West Bengal อินเดีย เราจะพบว่าการแพร่เชื้อในสถานพยาบาล มีพยาบาลติดเชื้อตามที่เป็นข่าว ซึ่งขณะนี้อินเดียมีการกักกันป้องกันการแพร่ระบาดในบุคลากรสถานพยาบาล และผู้สัมผัสใกล้ชิด

โรคนี้มีอัตราการเสียชีวิตค่อนข้างสูงถึง 50-70% และไม่มียารักษา มาตรการสำคัญ คือ เฝ้าระวัง ป้องกันการแพร่ระบาด กรณีที่อินเดียโรคไม่ได้กระจายไปทั่วประเทศ ซึ่งการรับเชื้อในชุมชน ต้องมีปัจจัยเสี่ยง ไปในสถานที่ที่มีค้างคาวที่มีเชื้อนี้ และได้รับเชื้อ หรือจากสัตว์อื่นที่รับเชื้อมาจากค้างคาว (โดยทั่วไปจึงมักเป็นพื้นที่ป่า เขา ในชนบท) อย่างไรก็ตามเมื่อผู้ป่วยมารับการรักษาในโรงพยาบาล บุคลากรต้องมีความตระหนัก และมีมาตรการการป้องกันการแพร่ระบาดในสถานพยาบาล

“ดังนั้น อย่าเพิ่งตระหนกตกใจ การเดินทางไปประเทศที่มีการระบาดก็ต้องพิจารณาว่า ไปในพื้นที่ที่มีระบาดหรือไม่ อย่างอินเดียก็ไม่ได้เจอเชื้อทั่วประเทศ แต่เป็นการระบาดเป็นจากคนไข้ที่ติดเชื้อจากในชุมชน และแพร่สู่บุคลากรโรงพยาบาล” พญ.จุไร กล่าว

การคัดกรองโรคเป็นสิ่งสำคญ เนื่องจากโรคไวรัสนิปาห์ไม่มียารักษา และอัตราเสียชีวิตค่อนข้างสูง ขณะนี้ที่อินเดีย พบว่าผู้ป่วยมาด้วยระบบทางเดินหายใจด้วย ทำให้ต้องเฝ้าระวังให้ครอบคลุม ไม่ใช่แค่คัดกรองเฉพาะอาการสมองอักเสบ ซึ่งเป็นอาการบ่งชี้หลักเท่านั้น แต่อินเดียกำลังขยายขอบเขตการเฝ้าระวังระบบทางเดินหายใจร่วมด้วย

“ประเทศไทยไม่เคยมีรายงานพบไวรัสนิปาห์ มีเพียงประเทศใกล้เคียง ซึ่งนานมากกว่า 10 ปี คือ มาเลเซีย สิงคโปร์ ดังนั้น สิ่งสำคัญขอให้รับฟังข้อมูลหน่วยงานรัฐ การเดินทางไปท่องเที่ยวยังทำได้ แต่ต้องระมัดระวัง และการเดินทางที่ค่อนข้างผจญภัย ป่าเขา เที่ยวถ้ำ ต้องระวัง และการรับประทานอาหารต้องสุก การสวมหน้ากากอนามัย ล้างมือให้สะอาด ยังเป็นมาตรการป้องกันเชื้อได้ ที่สำคัญหลีกเลี่ยงการสัมผัสสัตว์ที่อาจเป็นรังโรค เช่น ค้างคาวผลไม้ ในพื้นที่ที่พบการระบาดของเชื้อ”