สภากาชาดไทย ยันไม่มีการซื้อขายอวัยวะ หลังโซเชียลเปิดราคาในตลาดมืด

สภากาชาดไทยยืนยันชัด ประเทศไทยไม่มีการซื้อขายอวัยวะ หลังโซเชียลแชร์ข้อมูลราคาในตลาดมืด หวั่นข่าวลือทำลายระบบบริจาคอวัยวะของประเทศ ชี้หากมีจริงผิดกฏหมายอาญา-แพ่ง

จากกระแสในโซเชียลมีการแชร์ข้อมูล ระบุเปิดราคาอวัยวะในตลาดมืด พร้อมแนบภาพตารางแสดงราคาอวัยวะมนุษย์ เช่น ปอด หนึ่งข้างราคา 9,248,000 บาท ไต หนึ่งข้างราคา 4,071,500 บาท โครงกระดูก ราคา 224,000 บาท ผิวหนังต่อตารางนิ้วราคา 270 บาท โดยหลังแชร์ข้อมูลมีหลากหลายความเห็น

ด้าน รศ.นพ.สุภนิติ์ นิวาดวงศ์ รองผู้อำนวยการศูนย์รับบริจาคอวัยวะสภากาชาดไทยได้เปิดแถลงข่าวชี้แจงต่อเรื่องนี้ ระบุ ยังไม่เห็นข้อมูลที่ชัดเจนว่ามีการซื้อขายอวัยวะในประเทศไทยหรือไม่ เห็นเพียงข้อมูลที่ถูกแชร์เรื่องราคาอวัยวะ ซึ่งอยากชี้แจงว่าการซื้อขายอวัยวะในประเทศไทยหรือในประเทศอื่นๆ ทั่วโลกถือว่าเป็นสิ่งผิดกฎหมายและผิดจริยธรรม ไม่สมควรที่จะกระทำ

อย่างในประเทศไทยมีข้อกฎหมายหลายข้อที่มีมีโทษจำคุกและปรับ ผู้ซื้อและผู้ขาย หรือรวมถึงผู้ที่เกี่ยวข้อง เช่น แพทย์พยาบาลหรือแม้แต่โรงพยาบาล ที่อาจเข้าข่ายการทำร้ายร่างกาย การค้ามนุษย์ เป็นต้น

ซึ่งลักษณะนี้มีกฎหมายควบคุมหลายฉบับทั้งกฎหมายอาญากฎหมายแพ่งและยังมี พระราชบัญญัติของแพทยสภา ข้อบังคับจริยธรรมและวิชาชีพแพทยสภา ฉบับล่าสุด ปีพ.ศ. 2566 ห้ามไม่ให้มีการซื้อขายอวัยวะมนุษย์และการปลูกถ่ายอวัยวะต้องมีการควบคุมโดยที่จะสามารถทำการปลูกถ่ายอวัยวะได้เฉพาะในโรงพยาบาลซึ่งเป็นโรงพยาบาลที่เป็นสมาชิกของศูนย์รับบริจาคอวัยวะสภากาชาดไทยเท่านั้น

ซึ่งศูนย์รับบริจาคอวัยวะของสภากาชาดไทยก็มีระเบียบและขั้นตอนมีคณะกรรมการรับรองโรงพยาบาลสมาชิกที่สามารถทำการปลูกถ่ายมีมาตรฐานความปลอดภัย โดยมีการตรวจเยี่ยมตรวจสอบทุก 5 ปีเพื่อให้การปลูกถ่ายอวัยวะมีความปลอดภัย

ทั้งนี้ หากมีการปล่อยปะให้เกิดการซื้อขายอวัยวะ ถือว่าเป็นเรื่องผิดศีลธรรมจริยธรรม ซึ่งมองว่าคงไม่มีใครต้องการเจ็บตัว และนำอวัยวะไปให้บุคคลอื่น อาจเป็นลักษณะถูกบังคับขู่เข็ญ หรือถูกหลอกลวงล่อลวงให้เข้าใจผิด

เช่น บอกจะให้ผลประโยชน์เป็นจำนวนเงิน และจะดูแลหลังการผ่าตัดมีความปลอดภัย สามารถกลับไปใช้ชีวิตได้ตามปกติ ซึ่งในความเป็นจริงไม่ใช่ จากบทเรียนที่เคยเกิดขึ้นในต่างประเทศ ผลประโยชน์ได้ไม่ครบตามที่ตกลง เมื่อได้รับอวัยวะแล้วก็ไม่มีการดูแล ทำให้บุคคลที่สูญเสียอวัยวะนั้นกลายเป็นคนป่วยเรื้อรัง และต้องกลายเป็นภาระของคนในครอบครัว ในการดูแลอาการป่วย ไม่สามารถทำงานได้ เป็นต้น

ทั้งนี้ สำหรับผู้ที่ถูกซื้ออวัยวะถือเป็นกลุ่มเปราะบาง ที่อาจถูกหลอกลวงหรือถูกบังคับขู่เข็ญ โดยเฉพาะสถานการณ์ปัจจุบันที่มีกลุ่มแรงงานจากประเทศข้างเคียงหรือผู้อพยพหรือกลุ่มผู้เดินทางเข้าเมืองผิดกฎหมายกลุ่มนี้เป็นกลุ่มที่มีความเสี่ยงจะถูกบังคับ หรือถูกหลอกลวงไปขายอวัยวะ

หากใครมีข้อมูลหลักฐาน ขอให้แจ้งสภากาชาดไทยหรือหน่วยงานต่างๆ ที่เกี่ยวข้องเพื่อดำเนินการช่วยเหลือ สำหรับผู้ที่ได้รับอวัยวะที่มาจากลักษณะของการลักลอบซื้อขายอวัยวะอาจมีการติดเชื้อหรือไม่ดีพอล้มเหลวหลังการปลูกถ่ายซึ่งเป็นอันตรายสำหรับผู้รับด้วยเช่นกัน

โดยปกติแล้วการให้อวัยวะในกรณีผู้ที่ยังมีชีวิตซึ่งเป็นลักษณะการบริจาคโดยส่วนใหญ่มักเป็นญาติกัน จำเป็นต้องมีการตรวจความสมบูรณ์ของร่างกายผู้ให้เพื่อทำการประเมินหลังให้อวัยวะไปแล้วยังสามารถดำรงชีวิตได้ หากร่างกายไม่แข็งแรงก็ไม่สามารถบริจาคอวัยวะได้

และผลเสียหากมีการปล่อยให้เกิดการซื้อขายอวัยวะคาดจะเกิดความเหลื่อมล้ำและการเอารัดเอาเปรียบ รวมทั้งเป็นการทำลายระบบการบริจาคด้วยใจอันบริสุทธิ์ ถึงขั้นทำให้ระบบการปลูกถ่ายอวัยวะของประเทศล้มเหลวได้

เมื่อถามถึงราคาต่ออวัยวะที่ถูกแชร์ออกมานั้น มีการอ้างอิงหรือเทียบมูลค่าอย่างไร รศ.นพ.สุภนิติ์ ชี้แจงว่าเรื่องนี้ก็แปลกใจเช่นกัน เคยอ่านข้อมูลเจอว่าในต่างประเทศมีที่มีการซื้อขาย มีการระบุราคา เช่น ไตซึ่งพบว่าราคาที่เคยได้ยินมาไม่ได้สูงเท่าที่มีการแชร์ในโซเชียลขณะนี้ จึงไม่ทราบว่าผู้ที่เผยแพร่ข้อมูลไปศึกษาหรือนำข้อมูลอ้างอิงเทียบเคียงจากที่ใด ซึ่งยังยืนยันว่าไม่มีประเทศใดที่สามารถทำการซื้อขายอวัยวะได้

ส่วนตัวมองว่าเอกสารซึ่งเป็นภาพตารางราคามูลค่าอวัยวะที่ถูกแชร์ออกมา ลักษณะเหมือนเป็นข้อมูลจากการทำชิ้นงานวิจัยมากกว่า คงไม่ใช่มูลค่าการซื้อขายจริง ซึ่งการปลูกถ่ายอวัยวะจากอวัยวะที่ได้รับการบริจาคจะไม่มีค่าอวัยวะ แต่อาจมีค่าใช้จ่ายในกระบวนการส่งต่อที่ราคาค่อนข้างสูง ในสิทธิ์ประกันสังคม

หรือโดยขณะนี้ ร่าง พ.ร.บ.ปลูกถ่ายอวัยวะ อยู่ระหว่างการรับฟังความคิดเห็น หากกฎหมายฉบับนี้ออกมาบังคับใช้ ก็จะช่วยให้มีความชัดเจนเพื่อส่งเสริมให้มีการบริจาคและส่งเสริมการปลูกถ่ายอวัยวะ

อย่างไรก็ตามสำหรับเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นมีความคิดเห็นที่หลากหลาย ซึ่งมีข้อกังวลว่าอาจทำให้เกิดความเข้าใจผิดของผู้คนในสังคมที่มองว่าอยากจะขายอวัยวะเรื่องเหล่านี้ไม่ควรเกิดขึ้นเพราะเราอาจตกเป็นเหยื่อและอาจกลายเป็นส่วนหนึ่งที่ทำลายระบบการบริจาคอวัยวะ