ชาวบ้านกังวล ปัญหาสารตะกั่วตกค้างในห้วยคลิตี้ แม้ฟื้นฟูแล้วแต่ยังปนเปื้อนสูง

การฟื้นฟูห้วยคลิตี้ อำเภอทองผาภูมิ จังหวัดกาญจนบุรี กำลังเข้าสู่รอยต่อสำคัญ เมื่อการฟื้นฟูตามคำสั่งศาล ซึ่งเป็นการฟื้นฟูลำห้วยคลิตี้ เป็นหลัก ถูกระบุว่าเสร็จสิ้นแล้ว และบริษัทเอกชนเตรียมจะส่งมอบงาน หลังจากขุดตักตะกอนขึ้นจากลำห้วยครบตาม TOR

แต่อย่างไรก็ตาม ค่าการปนเปื้อนของตะกั่วในลำห้วย ซึ่งอยู่นอกเหนือ TOR ในตอนแรก ยังสูงกว่าค่าเป้าหมายที่กรมควบคุมมลพิษตั้งไว้ในภายหลัง ทำให้ชาวบ้านคลิตี้ยังกังวลใจต่อค่านี้ ส่วนกรมควบคุมมลพิษ เตรียมนำรายละเอียดและข้อจำกัดการฟื้นฟู รายงานต่อศาล 

ภาพนี้คือส่วนหนึ่งของขั้นตอนการทำงานในการฟื้นฟูห้วยคลิตี้ ที่บริเวณ เคซี 2 จุดที่หางแร่ตะกั่ว รั่วไหลออกจากบ่อเก็บของบริษัทตะกั่ว คอนเซนเทรท จำกัด ทีมข่าวบันทึกภาพนี้เมื่อวันที่ 31 พฤศจิกายนปีที่แล้ว ยังเห็นการดูดตะกอนที่ปนเปื้อนตะกั่วขึ้นจากห้วย ไปใส่ถุงแบบจีโอเท็กไทร์ จากนั้นจะนำไปฝังกลบที่หลุมซึ่งออกแบบไว้

และภาพนี้จากมุมเดียวกัน เมื่อวันที่ 11 ที่ผ่านมา จะเห็นว่าบริเวณที่เคยเป็นจุดดูดตะกอน ตอนนี้ไม่เหลือแล้ว มีเพียงร่อยรอยการปรับเกลี่ยะตลิ่งริมห้วยเท่านั้น เช่นเดียวกัน บริเวณหลุมที่ใช้ฝังกลบตะกั่วซึ่ง เมื่อปลายเดือนพฤศจิกายน ยังไม่ได้กลับหลุมไว้แต่อย่างใด แต่การเข้าไปบันทึกภาพล่าสุดเมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา พบว่ามีการกลบหลุมฝังตะกอนของตะกั่วแบบชั่วคราวไว้แล้ว โดยยังเหลือพื้นที่บางส่วนไว้ฝังตะกั่วในการฟื้นฟูระยะถัดไป

2 จุดดังกล่าว คือส่วนหนึ่งของการฟื้นฟูบริษัทเบทเทอร์ เวิล์ดกรีน ในฐานะผู้รับจ้าง

กรมควบคุมมลพิษได้เสนอต่อที่ประชุมไตรภาคี ที่บ้านคลิตี้ล่าง เมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมา เพื่อยืนยันว่าการฟื้นฟูห้วยคลิตี้ตามที่กรมควบคุมมลพิษว่าจ้าง ได้เสร็จสิ้นแล้ว โดยเฉพาะการขุดลอกตะกอนในห้วยคลิตี้ และริมฝั่งห้วยคลิตี้ เพื่อนำไปฝังกลบ ได้จำนวนตันของตะกั่ว ครบตามข้อตกลงในทีโออาร์

อย่างไรก็ตาม ผลการนำเสนอค่าการปนเปื้อนของตะกั่วในลำห้วยทั้งคลิตี้บนและคลิตี้ล่างโดยเฉพาะแม้จะลดลงกว่าก่อนที่จะฟื้นฟู แต่ก็ยังสูงกว่าค่าเป้าหมายที่กรมควบคุมมลพิษตั้งไว้ โดยค่าที่พบค่าปนเปื้อนอยู่ที่ 2-3 พัน มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ขณะที่กรมควบคุมมลพิษตั้งค่าเป้าหมายไว้ที่ 1800 มิลลิกรัมต่อกิโลกรัม ไม่เพียงเท่านั้น ค่าที่นักวิชาการไตรภาคีเสนอไว้ว่าคือ ต้องไม่เกิน 563 มิลลิกรัม ต่อกิโลกรัมด้วยซ้ำ

กรรมการไตรภาคีฝ่ายชาวบ้าน แสดงความเห็นห่วงว่า แม้การฟื้นฟูกำลังจะแล้วเสร็จตามทีโออาร์ แต่ค่าปนเปื้อนของตะกั่วยังสูง จึงยังไม่คลายความกังวลใจ

รองอธิบดีกรมควบคุมมลพิษ ยอมรับว่าค่าปนเปื้อนหลังการฟื้นฟูยังสูงกว่าค่าเป้าหมายที่กรมฯตั้งไว้ และระบุว่าค่าดังกล่าวอยู่นอกเหนือทีโออาร์กับเอกชน กรมฯจึงตั้งนักวิชาการขึ้นมาศึกษาความเป็นไปได้ ของค่ากลางที่เหมาะสมหรือยอมรับได้ในพื้นที่นี้ เพื่อรายงานต่อศาล

บริษัทเอกชนตั้งเป้าจะส่งมอบงานการฟื้นฟูให้กรมควบคุมมลพิษ ภายในเดือนกุมภาพันธ์นี้โดยเป็นการทำงานทั้งสิ้น 1118 วัน เกินกว่าสัญญาที่กำหนดไว้ 1 พันวัน ทำให้บริษัทต้องถูกปรับที่งานล่าช้า ขณะที่รองอธิบดีกรมควบคุมมลพิษ ระบุว่าบริษัทมีสิทธิ์ยื่นคำร้องชี้แจงเหตุผลของงานที่ล่าช้า เพื่อให้คณะกรรมการตรวจรับงานพิจารณาว่าจะปรับลดค่าปรับวันละ 2 แสนบาท ลงให้หรือไม่

การฟื้นฟูห้วยคลิตี้ ถูกกำหนดออกเป็น 2 เฟส โดยเฟสที่ 2 นับจากนี้จะเป็นการเก็บหางแร่กะกั่วที่กระจายตามพื้นดิน ไปฝังกลบ ลดความเสี่ยงที่จะไหลลงแหล่งน้ำอีก ท่ามกลางการตั้งคำถามว่า บทเรียนจากการฟื้นฟูจากเฟสที่ 1 จะนำไปสู่การออกแบบที่เหมาะสมก่อนการฟื้นฟูเฟส 2 หรือไม่